نامرتبی، نامنظمی و شلوغی دندان ها(علت و روش های درمان ارتودنسی)

در انسانهای اولیه، بینظمی دندانها اینقدر شایع نبوده است و بیشتر آنها فک پایینشان جلوزده بوده است. ولی این روزها، حدود 65 درصد افراد جامعه به نوعی با مشکل نامرتبی دندانها و عقب یا جلو بودن فکها درگیرند. در انسانهای قرن 21 نسبت به قرنهای پیش، تعداد دندانها، اندازه دندانها، و اندازه فکها کوچکتر شده است. انسانهای اولیه در رژیم غذایی خود، از غذاهای سفت و سخت مثل گوشت خام و استخوان استفاده میکردند و به همین دلیل آروارههای قویتر و بزرگتری برای جویدن این غذاهای سخت داشتند ولی در زندگی امروزی، انسانها معمولاً از غذاهای نرم و پخته استفاده میکنند، بنابراین در طول روند تکامل طبیعی، آروارههای انسانها ضعیفتر و کوچکتر شده است اما تعداد دندانهای آنها در طول این قرنها تغییری نکرده است. بنابراین فضای کمتری برای رویش دندانها وجود دارد و به همین دلیل دندانها نامنظم و نامرتب در دهان رویش مییابند و بسیاری از انسانهای امروزی به این دلیل دندانهایی نامرتب دارند؛ البته هنوز هم این نظریه مخالفان خاص خود را دارد.

نامرتبی دندان ها می تواند ظاهر فرد را تحت تاثیر قرار داده و از اعتماد به نفس او بکاهد.

علت

اندازه دندان ها و اندازه فک ها معمولاً به صورت ژنتیک نقش تعیین کننده برای این شرایط داشته و می تواند از طریق والدین به کودکان منتقل شود. شرایط ژنتیک افراد که باعث رشد دندان های بزرگ یا فک کوچک می شود، احتمال ایجاد مشکل در ارتباط با کمبود فضا در ناحیه فک و دچار شدن فرد به مسئله شلوغی و نامرتبی دندان ها را افزایش می دهد.

دندان های اضافی

با انجام جراحی از مسیر رویش دندان حذف می شوند. با توجه به وضعیت رویشی و رشدی دندان، ممکن است خود آن دندان بعد از حذف دندان اضافه بتواند رویش یابد یا ممکن است نیازمند درمان های ارتودنسی برای اعمال نیرو برای خارج کردن آن از محل خود و رویاندن آن در دهان باشد.

مسیر رویشی نامناسب دندان

معمولا علت زود از دست رفتن دندان شیری کنار جوانه این دندان است که باعث می شود جوانه دندان مسیر رویشی خود را گم کند.

توده هایی با ساختار دندانی بی شکل

این توده ها به اسم تومورهای دندانی معروفند ولی نگران کننده نیستند.

سخت و محکم بودن لثه و استخوان در مسیر رویش دندان

وقتی هنوز جوانه دندان دائمی حرکت خود را برای شروع به رویش به سمت دهان آغاز نکرده باشد، اگر دندان شیری روی آن از دست برود، لثه و استخوان روی جوانه دندان دائمی سخت و محکم و باعث اختلال در رویش این دندان می شود.

عدم وجود فضای مناسب برای رویش دندان

وقتی هنوز جوانه دندان دائمی حرکت خود را برای شروع به رویش به سمت دهان آغاز نکرده باشد، اگر دندان شیری روی آن از دست برود، لثه و استخوان روی جوانه دندان دائمی سخت و محکم و باعث اختلال در رویش این دندان می شود.

اختلال در رویش دندان ها

این نشانگان ها ژنتیکی هستند. شاید بتوان گفت بهترین درمان این مشکل کشیدن دندان های رویش نیافته و استفاده از پروتزها باشد.

اتصال لب ها ، گونه ها و زبان

عضلات لب ها، گونه ها و زبان با الیاف تاندونی شکلی به استخوان ها و بافت های نگهدارنده اطراف بعضی از دندان ها، متصل هستند. در صورتی که محل اتصال این الیاف به دندان ها نزدیک بوده یا فعالیت عضلانی و تاندونی این اتصالات زیاد باشد، در محل آن اتصالات، دندان ها دچار فاصله یا چرخش یا نامنظمی های دیگر می شوند.

سایر فاصله های بین دندان ها

به دلیل تفاوت اندازه دندان های شیری و دائمی که دندان های شیری معمولا کوچک تر از دندان های دائمی هستند، باید بین دندان های شیری فاصله وجود داشته باشد تا جبران این اختلاف اندازه دندان شود.

روش های درمانی

ارتودنسی

ارتودنسی علم تصحیح روابط نامناسب فک و دندان و جفت و ردیف کردن دندان های نامنظم است. در نهایت، با انجام ارتودنسی مشکلات مربوط به نظم، ترتیب و قرارگیری دندان ها در فک برطرف شده و فرد می تواند با کیفیت بهتری غذا بخورد و از زیبایی بیشتری هنگام صحبت کردن و لبخند زدن برخوردار باشد.
مسلما ارتودنسی مناسب ترین روش برای درمان نامرتبی دندان ها خصوصا در موارد شدید آن است. ولی در صورتی که میزان این نامرتبی کم باشد یا بیمار تمایلی به درمان ارتودنسی نداشته باشد، می توان از روش های درمانی دیگر به همین منظور استفاده کرد.

تراش مختصر لبه دندان ها

در صورتی که نامرتبی دندان ها در حد مختصر و ضخامت مینای دندان ها کافی باشد ، می توان با تراش مختصر لبه و کناره های دندان به طوری که آسیبی به آن نرسد ، وضعیت قرار گرفتن دندان ها را تا حدی تصحیح کرد. بهتر است پس از تراشیدن دندان ها سطح آنها را پالیش و صاف کرد.
بهتر است از ین روش درمانی در مورد کودکان استفاده نشود، چون عصب دندان بزرگ تر و حساس تر است و این کار می تواند موجب حساسیت دندان ها شود.

استفاده از باندینگ و کامپازیت ها

بسیاری از مواقع از ترمیم های کامپازیت همراه با تراش مختصر لبه دندان ها ، بطور توام استفاده می شود. به عنوان مثال ، اگر دو دندان وسط بیرون زده تر و دو دندان کناری داخل تر باشد ، می توان به سطح خارجی دندان های کناری کامپازیت اضافه کرد تا بیرون زده تر به نظر برسند و از کناره ها و لبه دندان های وسط کمی تراشیده تا تو رفته به نظر برسند. این درمان سریع تر و کم هزینه تر از ارتودنسی است و به دندان آسیب چندانی نمی رساند.

لامینیت کردن

لامینیت کردن نیز می تواند همانند باندینگ در مواردی که نامرتبی دندان ها به مقدار کم تا متوسط باشد ، نتیجه بسیار خوبی بدهد. البته در مورد لامینیت ابتدا بباید کمی از قسمت بیرون و لبه تراش داده شده و سپس قالب گیری شود. لامینیت پس از آماده سازی در لابراتوار ، روی دندان چسبانده می شوند.
از آنجا که پشت دندان ها تراش نمی خورند ، ممکن است ضخامت دندان ها با هم تفاوت کند و لب و زبان بیمار در چند روز اول پس از درمان به آن عادت نداشته باشد که این مشکل پس از چند روز حل شده و بیمار به وضعیت جدید عادت خواهد کرد.

روکش کردن

در مواردی که میزان نامرتبی دندان ها بیشتر باشد یا این که یک یا چند دندان از پیش روکش داشته باشند و بیمار تمایل به درمان ارتودنسی نداشته باشد ، می توان از روکش کردن جهت صاف و مرتب کردن دندان ها کمک گرفت.

انواع و هزینه ارتودنسی دندان در ایران...